Arnatuk 2018

(ass./foto: Johannes Ujo Müller)

 

Ukioq manna arnat ulluanni Agnes Johnsen Arnatuk 2018-imut toqqagaalluni nersorniarneqarpoq.
Ukiut tamaasa Taseralimmi aaqqissuunneqartartoq kingumut aaqqissuunneqaqqippoq.
Ullorsiorneq siornatigut nerersuaaqatigiinnermik ingerlanneqartaraluartoq ukioq manna alutornartumik oqallinnermik imaqartinneqarpoq.
Angut arnarlu naligiinnerunissaat anguneqassappat aapparisaq ataqqinerullugu ingerlanneqartariaqartoq saqqummiisut ilaanniit oqaatigineqarpoq. Ataqqineqarusukkaanni aapparisaq aamma ataqqinissaa pisariaqartoq. Taamatuttaaq saqqummiisut ilaata eqqaavaa arnaq angullu assigiinngissuseqarnerat ataqqineqartariaqartoq.
Oqallisaavortaaq arnat akornanni ingutsisarneq atugaavallaarnera. Avataaniillu Sisimiunut nuuttut arnat akornannut akulerukkusukkaluarlutik akulerunnissaminnut ajornakusoortartut assersuutigineqarluni.
Kulturi oqaluttuatoqqagullu eqqarsaatigalugit inuiaqatigiit akornanni arnat inissisimanerat qaffasissorujussuusoq ataqqisaasorujussuusullu ersarissarneqarpoq. Assersuutigineqarpoq oqaluttuartoqqani soorlu Sassumap arnaa aamma seqineq Maliina.
Oqallinneq uummaarissumik pissarsiffiugunavissumillu ingerlanneqarpoq.

 

Arnatuk Agnes Johnsen

Arnatuk 2018-imut toqqagaasoq Agnes Johnsen ukiorpassuarni ilinniartitsisuusimasoq maanna soraarninngornikuugaluarluni eqeersimaartuunini suli ingerlappaa. Nuliaavoq meeraqarlunilu ernutaqarpoq.
- Inuiaqatigiinni pissutsinut malinnaasuuvoq, ilisarnaatigaalu isummersornissamut tunuarsimaartuunnginnini, pikialaarfiusartut kulturimut oqaatsinullu tunngasut nipi ersarissoq ilaasa nuannaralugulu ataqqisaat, ilaasalu isumaqatiginngikkaangamikku qinngarisinnaasaat, atorlugu isummersortarmat. Sisimiormiuunera assortorneqarsinnaanngilaq, malunnartumillu siulitsinnut ataqqinnittuuvoq, aammalu oqaluttuarisaanermut ilisimasaqarluartuulluni ilisimasaminillu aamma nammineq misigisimasaminik siammarterusuttartuulluni. Illoqarfitsinni pisunut malinnaasuuvoq akuulluartuullunilu. Illoqarfitsinniinnaanngitsoq suliaminut atatillugu aamma tatigisatut suliaqartarnermini Nunatsinni maluginiarneqartartut ilagivaat, Kirsten Lyberth toqqaanermi aaliangiisut sinnerlugit taama ilaatigut oqaaseqarpoq.
Sulianik kusanartumik naammassinnissinnaaneq pingaartitarigaa suleqataasimasut oqaatigaat.
Taamatuttaaq naqqiisarnerit kukkunersiuisarnerillu iluarisimaarigaat maluginiarneqarsimalluni.
Illoqarfiup aviisiani Sivdlek'-mi siulersuisuniinnikuusimavoq siulittaasuusimallunilu.
Ullumikkut Neriuffik pillugu suliniuteqartunut peqataasarpoq, massakkullu kræftimik napparsimalersimasunut oqaloqatiginnittartuullunilu ataqatigiissaarisuusarpoq.
- Taamatut ilimasunngilluinnaraluarpunga, pissutigalugu arnarpassuaqarmat maani Sisimiuni uanninngaanniit immaqa ersarinnerujussuit. Kisianni oqaatigisinnaavara nuannaarutigaara Taseraliup ukiuni qulinngortorsiorluni nalliuttorsiorneranut atatillugu taamatut toqqagaasimagama. Qujanaq taamatut toqqagaaninnut, nersornaaserneqartoq Agnes Johnsen oqarpoq.
Oqaaseqartoqareermat Agnes Johnsenip qitornai pingasut tamarmik paarlakaallutik oqaaseqarput, anaanartik nersorniarlugu qutsaviginiarlugulu.
- Tulluartiivipparput toqqagaaninni. Tassami arnaagavit anaanaallutillu erseqqarissoq nakimanani saqqummertartoq. Isummat annittarpat nuanninngitsunillu ilaatigut aamma oqaatsinik tusartarlutit. Ajuallajuitsuuvutilli, tassanilu takutittarpat ilinniartittarpatsigullu allat isumaat tusaaniartassagigut ataqqillugillu, qitornai oqaaseqaramik ilaatigut taama oqarput.
Qitornai oqaaseqareeramik erinnamik atuipput, isersimasullu peqataallutik erinarsoqataapput.
Aappaagu arnat ulluat tallimanngornerusussaq pissanngatigineqarpoq qilanaarineqarlunilu. Aappaagumut aaqqissuisussat inuttalerneqarput.

 

Arnatuup isumaa

Arnatuk oqaluttuatoqqat naapertorlugit uannga naggueqarpoq: Arnaq imaluunniit arnattartoq (anaanassarsiortoq "anaanaqaqattaartoq"), tassa tarninginnaalluni ilutsinnut uumasunullu assigiinngitsunut immami nunamilu pulasaqattaariarluni toqusimasullu tarningi najortariarlugit nunami maani arnamut pulariarluni inunngoqqittoq atinilu atuleqqillugu. Taamatunngooq angalaarsimasoq ajortumeerneqarneq ajorpoq uteraangamilu inuit siusinnerusukkut nalusaannik ilisimasaqalersimasarluni (Sonne & Rasmussen 1905: 121). Ateq Natuk tassanngaaniit naggueqarsimasinnaavoq.

Arnaq eqeersimaartoq Agnes Johnsen Arnatuk 2018-imut toqqagaavoq. (ass./foto: Johannes Ujo Müller)

 

Arnat ullorsiortut 50-it missaanniittut Taseralimmi ullorsioqatigiipput. (ass./foto: Johannes Ujo Müller)

 

Agnes Johnsenip qitornai oqaaseqareeramik erinnamik appisimaarput. (ass./foto: Johannes Ujo Müller)

 

Filippinerit Sisimiuni najugaqartut kalaallisut paasisinnaannginnertik aporfiginagu nuannisaqalutik ullorsioqataapput. (ass./foto: Johannes Ujo Müller)

 

Arnat tulluusimaartut. (ass./foto: Johannes Ujo Müller)