Sisimiormiutoqqat anersaavat eqqaallugu

(ass./foto: Johannes Ujo Müller)

 

Arfininngormat illu Sisimiormiunut pingaarutilik Amerloq januaarip 24-ani 70-iliinera malunnartinnarlugu Amerlumi nuannersumik kaffillertoqarlunilu pisimasunik oqaluasaartoqarpoq.

Ullup qeqqaniit kaffillerneq aallartinnerani inuit amerliartuaarlutik isaallattaapput, marlullu missaani Amerlup pattagiaasartartui appisimaarput kingornalu taamani Amerlup sananeqannginnerani peqataasimasut aammalu eqqaamasallit oqaluttuartinneqarlutik. Taamanikkut sanaqataasimasut nalliuttorsiornermi peqataapput Axel ”Assileeraq” Olsen aamma Martin ”Martikasak” Berthelsen. Siullermik sanaqataasoq aammalu peqatigiiffimmi aallartitseqataasoq Martin Berthelsen ”Martikasak” pisimasunik assigiinngitsunik oqaluttuarpoq.

30-ikkunni inuusuttut peqatigiiffilerinermik eqeeriartorlutik aallartissimanerat Martikasaap eqqaavaa. Sisimiuni peqatigiiffiit siullersaasa ilaat ”Frem” aallartinneqarsimavoq, kingorna kalaallisut ateqalerluni ”Sujumut”. Peqatigiiffimmi Martikasak aallartitatut toqqagaasimavoq, kingornalu arlaleriarluni Nuummut peqatigiiffilerinermik ingerlatseriaatsinut tunngasunik saqqummiiartortarsimalluni.

Inuup nukii atorlugit sananeqarpoq

Illu Amerloq sananeqaqqarnialernera imaannaanngitsuusoq Martikasaap oqaluttuarivaa.

- Amerloq manna suliarileqqaaleratsigu sunilluunniit atortorissaarutinik soqanngilaq, biileqanngilaq, allatulluunniit aqqusiniliaqarani. Taamaalilluni manna pinngortinnialeratsigu atortussat suut tamaasa ersuttorlugit allatullu iluatsinniaasaarlugit iluatsittarpagut. Manna aqqulluttuugami ilungersunarsimavoq, sioqqat katersorlugit puunut pooriarlugit nammattorlugit majuuttarsimavagut, Martin Berthelsen oqaluttuarpoq.

Amutsivimmi sanasut sanasuaqqallu sunngiffimminni kajumissutsiminnik ikiuulluartarsimanerat eqqaavaattaaq.

Akaaaq Samuel Olsen taamani Amerlup atoqqaartinneqarnera eqqaamasaqarfigilluarpaa.

- Uanga taamanikkut aqqanilinnik ukioqarpunga. Eqqaamaqaaralu unnuk taanna kanani GTO-qarfimmik taasartakkatsinni, oqaluffiup kangia-tungaani narsaamaninnguami, taamanikkut uagut aneerpugut. Silagissupilorujussuuvoq unnuk taanna, issilaaraluarluni qaammatigilluni. Imatut meeraatilluta unnukkut aneerniarneq ajoraluarpugut aamma aneertinneqarneq ajoraluarpugut. Kisianni unnuk taanna immaqa immikkut isigisimaneramikku imatut angerlaqqunatalu pivaatigut aneertillutalu, Akaaraq Samuel Olsen illariarluni pisimasoq oqaluttuaraa.

1950 sioqqullugu suli Sisimiuniit aallannginnermini eqqaamavaa Amerlumi filmertarsimanertik. Filmilu eqqaamalluagaa nuannarilluinnarsimasaalu tassaavoq tilluuttartuaraq.

Ilinniartitaanermut, kulturimut, sunngiffimmullu ataatsimiititaliami siulittaasoq Evelyn Frederiksen oqaaseqarami eqqaamannittut peqataasimasut Sisimiormiullu pilluaqquai. Isersimasut eqqaamasaminnik assigiinngitsunik oqaaseqallattaapput, taamanikkut Amerlup timersortarfiuunnarani aamma qitittarfiusimanera isiginnaartitsisarfiusimanera allatigullu katersuuttarfiusimanera oqaluttuarineqarluni.

Alutorineqartut ilagaat peqatigiiffiup ”Frem”-ip aamma ”Amerloq”-p aallarteqqaarnerminniit ukiumut naatsorsuutai malittarisassaalu takuneqarsinnaammata. Amerlumi titartaasup sanaqataasullu John Peter Olsenip ernutaata Sakarine Olsen Müller-ip nassatai takutitassiaralugit saqqummiuppai, siunertarineqarlunilu taakkua oqaluttuarisaanermut tunngassutillit katersugaasivimmut tunniukkumaarlugit.

Amerlup pilersinneqarnialernerani peqataasimasut kingornalu peqatigiiffiit kattunnerisa kingorna peqatigiiffilerinermik suleqataalluartarsimasut, Sisimiormiutoqqat anersaavat, eqqaaniarlugit minutsi ataaseq nipaallisimaartoqarpoq.

Ullup ingerlanerani 1948-mi Jokum Lennertip taalliarisimasaa ”Amerdlok-miut aqaataat” erinarsorneqarpoq. Versit katillugit 26-iupput, tamarmillu inuttaqartinneqarlutik. Taallaq tamakkiisoq ataani assini atuarneqarsinnaavoq.

 

(ass./foto: Johannes Ujo Müller)

Amerlup ukiuni 70-ini nalliuttorsiornera oqaluasaanik imartoqisunik, appisimaajutigaluni erinarsoqatigiinnernik ilaatigut imaqarluni nalliussineqarpoq. (ass./foto: Johannes Ujo Müller)

 

(ass./foto: Johannes Ujo Müller)

Amerlup sananeqarnerani sanaqataasut Axel ”Assileeraq” Olsen aamma Martin “Martikasak” Berthelsen nalliuttorsiornermi peqataapput. (ass./foto: Johannes Ujo Müller)

 

(ass./foto: Johannes Ujo Müller)

Amerdlok’ aamma Frem (kingorna ateqalersoq Sujumut) 1930-ikkunni 40-kkunnilu ukiuni naatsorsuutai malittarisassaalu ullorsiornermi takuneqarsinnaapput. (ass./foto: Johannes Ujo Müller)

 

(ass./foto: Johannes Ujo Müller)

Akaaraq Samuel Olsen Amerloq atoqqaartinneqarmat aqqanilinnik ukioqarpoq. Eqqaamasanilu oqaluttuarai. (ass./foto: Johannes Ujo Müller)

 

(ass./foto: Johannes Ujo Müller)

Amerlup pattagiaasartartui ukiut marluk matuma siorna aallartissimasut ullorsiornermi appillattaapput. (ass./foto: Johannes Ujo Müller)

 

(ass./foto: Johannes Ujo Müller)

Martin Berthelsenip Amerloq sanaqqaarnialeramikku assartuutinik atortuusinnaasunillu allanik soqaratik taamanikkut sanaqataasut nukipparujussuit atorsimagaat oqaluttuaraa. (ass./foto: Johannes Ujo Müller)